Atık Lastiklerin Geri Kazanım Süreci

Modern dünyada araç sayısının artmasıyla birlikte, ömrünü tamamlamış lastiklerin (ÖTL) yönetimi kritik bir çevre sorunu haline gelmiştir. Neyse ki teknoloji, bu atıkları değerli hammaddelere dönüştürmemize olanak tanıyor. Peki, lastik geri dönüşüm nasıl yapılır ve bu süreç endüstriye nasıl katkı sağlar? Bu rehberde, atık lastiklerin ekonomiye yeniden kazandırılma yolculuğunu adım adım inceleyeceğiz.

Lastik Geri Dönüşümü Nedir?

Lastik geri dönüşümü, artık araçlarda kullanılamayacak duruma gelmiş, aşınmış veya hasar görmüş lastiklerin toplanarak çeşitli işlemlerden geçirilmesi ve yeniden kullanılabilir hammaddeye (kauçuk, çelik tel, sentetik elyaf) dönüştürülmesi sürecidir. Bu işlem, hem “mekanik kırma” hem de “piroliz” yöntemleriyle gerçekleştirilebilir.

Hurda lastikten neler elde edilir?
1 Adet Lastikten Kaç kg Tel Çıkar?

Taksi Lastiklerinde
%70 kauçuk
%15 çelik tel
%15 kord bezi vardır.

Kamyon Lastiklerinde
%70 kauçuk
%27 çelik tel
%3 kord bezi vardır.

Adım Adım Lastik Geri Dönüşüm Süreci

Atık lastiklerin (ÖTL) geri kazanım süreci, sistematik ve teknolojik aşamalardan oluşur. İşte bir lastik geri dönüşüm tesisinde işleyen temel süreçler:

1. Toplama ve Lojistik

Süreç, lastik tamircileri, araç servisleri ve hurdalıklardan çıkan atık lastiklerin toplanmasıyla başlar.
Toplanan lastikler tesise getirilir ve boyutlarına (binek, kamyon, iş makinesi) göre sınıflandırılır.

2. Tel Çekme Topuk Teli Çıkartma

Lastik Geri Dönüşüm tesislerinde Lastik Jant ölçüsü R17″ den büyük olan lastiklerin topuk telinin çıkarılması gerekmektedir.
Bunun için R22.5″ Lastiklerin topuk telinin çıkarılmasında Tel Çekme makinası kullanılır.
Tel çekme makinalarında çoğunlukla planet redüktör kullanılmaktadır.
Tel Çekme Makinasında Saatte yaklaşık 40 adet lastiğin teli çekilebilmektedir.
Lastik Jant ölçüsü R24″ ve daha büyük olan lastiklerin telini çıkarmak için hidrolik silindir ve hidrolik üniteden oluşan tel çekme makinaları kullanılmaktadır.
Ayrıca taksi lastiklerinin de ( Küçük lastiklerin )teli bu makina ile çıkarılabilmektedir. Ancak küçük lastiklerin telini çıkartmak verimli değildir.

3. Ön Parçalama (Shredding)

 Lastikler bütün halde işlenemeyecek kadar büyük ve sağlamdır.
İlk aşamada güçlü parçalayıcılar ( Çift Şaft Shredder ), lastikleri 5-10 cm’lik büyük parçalara ayırır. Burada Bypass sistemi ile istenen ölçüye getirilir.
Bu aşama, lastiğin hacmini küçültür ve sonraki işlemler için hazır hale getirir.

4. Granül Haline Getirme (Öğütme)

Kauçuk parçaları, istenilen boyutlara gelene kadar kademeli olarak daha ince kırıcılardan geçirilir.

Sonuç olarak SBR kauçuk granül adı verilen, zemin kaplamalarından ayakkabı tabanına kadar pek çok alanda kullanılabilen hammadde elde edilir.

5. Alternatif Yöntem: Piroliz (Isıl İşlem)

Mekanik kırmanın yanı sıra, lastikler oksijensiz ortamda yüksek ısıya maruz bırakılarak (piroliz) da geri dönüştürülebilir. Bu işlem sonucunda pirolitik yağ, karbon karası ve gaz elde edilir. Bu yöntem özellikle enerji geri kazanımı için tercih edilir.

Geri Dönüştürülmüş Lastikler Nerelerde Kullanılır?

Lastik geri dönüşümü sonucunda elde edilen materyaller, şaşırtıcı derecede geniş bir kullanım alanına sahiptir:

• Spor ve Oyun Sahaları: Yumuşak zemin (tartan pist) yapımında.

• Asfalt Katkısı: Daha sessiz ve dayanıklı yollar için asfalta karıştırılır.

• İnşaat Sektörü: Ses ve ısı yalıtım malzemelerinde.

• Enerji Üretimi: Çimento fabrikalarında yüksek kalorili ek yakıt olarak.

Lastikten çimento fabrikaları için yakıt hazırlama

Atık Lastik Geri Dönüşümünün Faydaları

• Doğayı Korur: Lastiklerin doğada yok olması yüzyıllar sürer. Geri dönüşüm, toprağın ve suyun kirlenmesini önler.

• Enerji Tasarrufu: Sıfırdan kauçuk üretmek yerine geri dönüştürülmüş malzeme kullanmak %85’e varan enerji tasarrufu sağlar.

• Ekonomik Kazanç: İthalata bağımlı olduğumuz kauçuk ve çelik gibi hammaddelerin yerli kaynaklardan karşılanmasını sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Ömrünü tamamlamış lastik (ÖTL) nedir?

Araç üzerinde kullanım ömrünü tamamlamış, diş derinliği yasal sınırların altına düşmüş veya hasar görmüş lastiklere ÖTL denir. Bu lastikler atık değil, ikincil hammadde kaynağıdır.

Lastik yakmak neden zararlıdır?

Lastiklerin kontrolsüzce açık alanda yakılması, atmosfere zehirli gazlar ve ağır metaller salar. Bu durum hava kirliliğine ve ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Geri dönüşüm, yakmaya göre çok daha çevreci bir seçenektir.

Geri dönüşümden elde edilen kauçuk sağlıklı mı?

Evet, uygun işlemlerden geçen ve standartlara göre üretilen granül kauçuklar, parklarda ve yürüyüş yollarında güvenle kullanılabilir.

Lastik geri dönüşüm tesisi kurmak karlı mı?

Hammaddeye (atık lastik) ulaşım kolay olduğu ve çıkan ürünlerin ( yakıt, granül, çelik, yağ ) pazar payı geniş olduğu için, doğru bir fizibilite ile karlı bir yatırım alanıdır.

Ayrıntılı Bilgi İçin : HSK ATIK ENERJİ GERİ DÖNÜŞÜM SİSTEMLERİ

Mustafa KÜÇÜKERİŞ

Adresi : İskele Caddesi 29 Ekim Mahallesi 304/2 Sokak No:5 Yazıbaşı – Torbalı / İZMİR

Telefonu : 0-533-594 20 22

mustafa@hskhidrolik.com